ضربان قلب، پنجرهای به دنیای درون شما
آیا تا به حال هنگام ورزش احساس کردهاید که قلب با چه سرعتی میتپد؟ ضربان قلب، یک شاخص حیاتی است که به ما نشان میدهد بدنمان در حین فعالیتهای مختلف چه واکنشی نشان میدهد. با پیشرفت تکنولوژی، ابزارهایی مانند حسگرهای اندازهگیری ضربان قلب به سادگی در دسترس قرار گرفتهاند و به ورزشکاران حرفهای و مبتدی این امکان را میدهند تا عملکرد قلب خود را به طور دقیقتر زیر نظر بگیرند. به عبارت ساده قلب با تلاش کمتر خون مورد نیاز را پمپاژ می کند.
ضربان قلب در حالت استراحت
ضربان قلب در حالت استراحت (RHR)[1] معمولاً بین 60 تا 100 بار در دقیقه برای بزرگسالان است. ورزشکاران حرفهای و افرادی که بهطور منظم ورزش میکنند، ممکن است ضربان قلب در حالت استراحت پایینتری داشته باشند. این به دلیل تقویت عضلات قلب و افزایش کارایی آن است. تحقیقات مختلف نشان داده است که میزان RHR پایین تر، خطر ابتلا به بیماری های ناشی از گرفتگی رگ های قلب را کاهش میدهد.
به طور کلی RHR بهینه تابعی از سن انسان است. در جدول زیر میانگین RHR برای گروه های سنی مختلف نشان داده شده است. توجه به این نکته مهم است که مقادیر ارائه شده، وابسته به عوامل فردی مانند وضعیت کلی فیزیکی و سلامت ممکن است متفاوت باشد. همچنین عوامل مختلفی از جمله بیماری، از دست دادن آب بدن[2]، استرس، ورزش و قندخون ، بر روی نرخ ضربان قلب موثر هستند.
| میانگین ضربان قلب در دقیقه | گروه سنی |
| 84-62 | 25-18 |
| 86-64 | 35-26 |
| 88-66 | 45-36 |
| 90-68 | 55-46 |
| 92-70 | 65-56 |
| 94-72 | بالا 65 سال |
ضربان قلب در هنگام ورزش
در هنگام ورزش، ماهیچهها به اکسیژن بیشتری نیاز دارند تا انرژی لازم برای فعالیت را تأمین کنند. این نیاز به اکسیژن اضافی باعث میشود که قلب خون بیشتری پمپاژ کند و در نتیجه ضربان قلب افزایش یابد. ورزشهایی که شامل فعالیتهای هوازی مانند دویدن، شنا و دوچرخهسواری هستند، باعث افزایش قابلتوجه ضربان قلب میشوند.
فواید افزایش ضربان قلب در ورزش
افزایش ضربان قلب در حین ورزش فواید زیادی برای سلامت بدن دارد. این فواید شامل موارد زیر است:
تقویت قلب: ضربان قلب بیشتر در حین ورزش باعث تقویت عضلات قلب میشود.
افزایش ظرفیت تنفسی: تنفس عمیقتر و سریعتر در حین ورزش باعث افزایش ظرفیت تنفسی و بهبود کارایی سیستم تنفسی میشود.
بهبود جریان خون: افزایش ضربان قلب باعث بهبود جریان خون و تأمین بهتر مواد مغذی و اکسیژن به بافتهای بدن میشود.
کنترل وزن: ورزشهای هوازی با افزایش ضربان قلب و سوزاندن کالری به کنترل وزن و کاهش چربی بدن کمک میکنند.
ضربان قلب در حالت بازیابی
پس از پایان ورزش، ضربان قلب به تدریج به حالت استراحت بازمیگردد. سرعت بازیابی ضربان قلب به وضعیت فیزیکی و سلامت قلب بستگی دارد. ورزشکاران حرفهای معمولاً دارای سرعت بازیابی سریعتری هستند که نشاندهنده سلامت بهتر قلب و کارایی بالاتر آن است.
مراقبتهای لازم در زمان ورزش
همیشه باید در هنگام ورزش به ضربان قلب توجه داشت و از افزایش بیش از حد آن خودداری کرد. استفاده از دستگاههای اندازهگیری ضربان قلب و پایش وضعیت بدنی میتواند به جلوگیری از بروز مشکلات قلبی کمک کند. لذا استفاده از ابزارهای اندازه گیری و پایش ضربان قلب در هنگام فعالیت ورزشی و تحلیل عملکرد قبل ورزشکار امری ضروری و الزامی در ورزش حرفه ای به شمار میآید.
[1] Resting Heart Rate
[2] Dehydration
