همزمان با پیشرفت تکنولوژی، دنیای ورزش و تناسب اندام شاهد افزایش استفاده از منسوجات هوشمند بودهاست. این منسوجات با ادغام فناوری در لباس و تجهیزات، قادرند نحوهی تمرین و رقابت ورزشکاران و صنعت ورزش را دچار تغییر کنند. همچنین به علاقمندان حوزه تناسب اندام کمک میکنند تا به اهداف خود برسند. منسوجات هوشمند (Smart textile) که با نام منسوجات الکترونیکی (E-textile) نیز شناخته میشوند، به گونهای طراحی میشوند که به محرکهای مختلف مانند لمس، حرکت، دما و … پاسخ دهند. آنها همچنین میتوانند برای جمعآوری دادهها و ارائه بازخورد در مورد عملکرد یا سلامت کاربر برنامهریزی شوند. این پارچهها حجم زیادی از دادهها در مورد حرکات، سرعت، زاویه حرکت، فرکانس حرکت و موارد دیگر را جمعآوری میکنند. از این رو استفاده از منسوجات هوشمند برای ورزشکاران فواید فراوانی را به همراه دارد که در ادامه به چند مورد از آنها خواهیم پرداخت.
تجزیه و تحلیل دادهها و عملکرد
در هر ورزشی، عامل مهمی که مربیان و ورزشکاران روی آن تمرکز دارند، بهبود عملکرد و استقامت است. این امر مستلزم آن است که ورزشکاران بتوانند بر عملکرد خود نظارت داشته باشند. آنچه که یک منسوج هوشمند ارائه میدهد، توانایی جمعآوری، گروهبندی و ارائه مشخصههایی است که قبلاً شناختهشده نبودند. این لباسها مجهز به حسگرهایی هستند که میتوانند انواع دادهها، از جمله ضربان قلب، مسافت طی شده مرتبط با GPS، سرعت و دمای بدن ورزشکاران را در زمانهای مختلف تمرین یا بازی، ارائه دهند.
در حال حاضر تنوع حسگرهای ادغامشده در لباسها افزایش یافتهاند. این ویژگی میتواند دادههای بیشتری از بدن ورزشکار مانند تعریق، حرکت ماهیچهها و حتی واکنش احساسی احتمالی آنها را در آینده ثبت و سپس تجزیه و تحلیل کند. امروزه این اطلاعات برای ورزشکاران و تیمهای مربیگری ، بسیار با ارزش است و منسوجات هوشمند نقشی اساسی جهت دستیابی به این اطلاعات ایفا میکنند. منسوجات هوشمند اطلاعات مفیدی از جمله بهبود مهارتها، سطوح تناسب اندام، اجتناب از آسیبدیدگی و سایر مسائل مربوط به سلامتی را در اختیار مربیان و ورزشکاران قرار میدهد. از این نظر، حسگرهای موجود در منسوجات هوشمند به طور مثبتی دنیای ورزش را متحول میکنند.
سلامتی
سلامت ورزشکاران یک بخش کلیدی در عملکرد آنها است. لباسهای هوشمند این پتانسیل را دارند که به کاهش آسیبهای متعدد و همچنین به کاهش خطر زیاده روی در تمرینات و ورزش کمک کنند. چراکه حسگرهای تعبیهشده در لباسهای هوشمند، دارای قابلیتهای گستردهای مانند اندازهگیری ضربان قلب، نرخ تنفس، ظرفیت ریه، فشار خون، تعریق، حرکت عضلات و مفاصل هستند. تجزیه و تحلیل این اطلاعات ارزشمند به کمک هوش مصنوعی، میتواند آسیبها را قبل از وقوع، پیشبینی کند. به عبارت دیگر ورزشکاران میتوانند مهارت خود را افزایش دهند و در این مسیر آسیبهای کمتری داشته باشند. متخصصان همچنین بر روی اندازهگیری و مدیریت سطوح استرس ورزشکاران در حین مسابقات ورزشی با استفاده از این ساختارها در حال مطالعه هستند.
آموزش و تکنیک
هنگامی که حسگرها در لباس ورزشکاران ادغام میشوند، قابلیت بررسی و اندازهگیری مشخصههای مختلف وضعیت بدنی ورزشکاران و پارامترهای بیومتریک مانند حرکت بازو را اندازهگیری کنند. این اندازهگیری به معنای جمعآوری اطلاعات برای یک ورزشکار است. از سوی دیگر مربیان از آن برای کمک به ورزشکاران برای بهبود عملکرد و بهویژه اجرای تکنیک خود، استفاده میکنند.
این موضوع، فقط برای ورزشکاران مفید نیست، بلکه برای افرادمختلف نیز مفید است، در واقع، هر کسی که در مرحله بهبود یک آسیب دیدگی باشد، میتواند توانایی بدنی خود را با استفاده از منسوجات هوشمند بهبود بخشد. منسوجات هوشمند میتواند به پزشکان در مورد پایش و ارزیابی حرکات بدن بیمار و درنتیجه بهبود روند درمان آنها کمک کند. امروزه برخی از کفشها میتوانند متغیرهای مختلفی را برای دوندگان ، از جمله گام، تعادل، فاصله، آهنگ و ثبات حرکتی اندازه گیری کنند. همچنین در حالی که دونده در حال دویدن است، می تواند اطلاعاتی در مورد چگونگی بهبود تکنیک دویدن خود را، از طریق هدفون دریافت کند.
راحتی
تا همین اواخر، نظارت بر ورزشکاران در حین مسابقه یا تمرین، به دلیل سیستمهای مورد استفاده، اگر غیرممکن نبود، دشوار بوده است. روشهای سنتی برای مطالعه عملکرد ورزشکاران به دلیل الزام اتصال سیستمها به برق یا اتصال مستقیم حسگرها به پردازندهها محدود میشد. این موضوع بسیاری از مطالعات را به جای انجام آزمایشها در زمین بازی به آزمایشگاهها محدود میکرد. علاوه بر این، بسیاری از این سیستمها حجیم و محدود بودند، که ورزشکاران را از عملکرد عادی باز میداشت. با این حال، در دهههای اخیر، پیشرفت در منسوجات و فناوری حسگرهای مورد استفاده در ساختار آنها، منجر به ایجاد لباسهای هوشمند به عنوان جایگزینی برای سیستمهای محدودکننده و ناخوشایند متداول، معرفی شده است.
همچنین، نسل جدیدی از حسگرها طراحی شدهاند که علاوه بر محدود نکردن عملکرد ورزشکاران، میتوانند به تنظیم دما کمک کنند. این قابلیت به ورزشکاران اجازه میدهد که در طول فعالیتهای بدنی خود همچنان خشک و خنک بمانند و احساس راحتی بیشتری داشته باشند.
جمع بندی
با توجه به مزایای مطرحشده، آینده منسوجات هوشمند در صنعت ورزش و تناسب اندام امیدوارکننده به نظر میرسد. همانطور که فناوری به تکامل خود ادامه میدهد، میتوان انتظار داشت که حتی استفادههای نوآورانهتری از این منسوجات مشاهده کنیم. یکی از زمینههایی که در آن منسوجات هوشمند پتانسیل تاثیرگذاری قابل توجهی دارند، پیشگیری از آسیب و توانبخشی است. منسوجات هوشمند با نظارت بر حرکات ورزشکار، میتوانند نقاط ضعف یا عدم تعادل بدن را که ممکن است در آسیب دیدگی نقش موثری داشته باشد، شناسایی کنند. این ساختارها همچنین این پتانسیل را دارند که در توسعه تکنیکها و تجهیزات آموزشی جدید، مانند دستکش یا کفش، که بازخورد در لحظه در مورد تکنیک و فرم ارائه میدهند، استفاده شوند. منسوجات هوشمند دنیای ورزش و تناسب اندام را متحول کردهاند. این منسوجات به ورزشکاران و علاقهمندان به تناسب اندام راههای جدیدی برای نظارت و افزایش عملکرد خود ارائه میدهند. همچنین علی رغم وجود معایب محدود، مزایای این منسوجات واضح است و قطعا توجه بسیاری را به خود در آینده جلب خواهد کرد.
